Irelandfo no too aba a ɛyɛ nwonwa sɛ YIW. Sɛnea blog no kyerɛwfo kyerɛ mpo no, Ireland nyɛ ɔman a ɛkɔ akyi a ɛde ne ho hyɛ mu bio. Ɛdenam abatow yi so daa no adi sɛ Katoleksom rentumi nni so. Yɛma wo akwaaba. Nanso Ireland supɔw no nkabom na atifi fam apuei fã no yɛ Great Britain dea. Irelandfo bu Brexit dɛn? Abusuabɔ bɛn na ɛda Northern Ireland ne Ireland ntam? Ɛyɛ bere a wobisabisa nkurɔfo nsɛm, a wɔyɛe ansa na ɔmanfo a wɔpɛ sɛ wɔpaw wɔn no ankasa reba no, na ebia wubehu mmuae no asinasin.
Fa wo ho hyɛ ɔhaw a ɛfa Ireland vs. Northern Ireland ayɛ m’adaeso bere tenten fi bere a Simple Minds yii Belfast Child adi no. Ɔtopae a ɛpae (ahɔhodan a apae mpɛn pii wɔ wiase a ɛwɔ Belfast mfinimfini), osu, ɔsɛe, na mente nea ɛfa ho no ase, nanso na Belfast yɛ me fam nea ɛsɛ sɛ Syria yɛ ma mmofra a wɔadi mfe dumien nnɛ - ɔko a ɛkɔ so daa.
, na ɛyɛ
Taksikafoɔ a ɔde yɛn kɔ no yɛ Katolekni a ɔwɔ mpɔtam hɔ. Ɔhaw da so ara wɔ Protestantfo ho, yɛda so ara wɔ afasu a ɛpaapae yɛn mu. So onsuro Brexit? Dabi, ne nyinaa akyi no, Europa bɛba awiei wɔ bere tiaa bi mu ɔkwan biara so, ɔwɔ awerɛhyem koraa, Europa bɛhwe ase. Ɛrenka wɔn, aguadi nya kwan wɔ baabiara, wonhia gua biako, efisɛ Northern Ireland yɛ wiase sikasɛm a ɛto so abiɛsa no fã. Te asɛm a ɛto so abiɛsa biara a ɔka no ase, sɛ ɔbɔ mmɔden sɛ obesusuw ɔhɔho bi ho mpo a. Ɔyɛ katee. eye sen Irelandfo no, sika a wonya no dɔɔso. Wɔkɔɔ sikasɛm mu ahokyere mu mfe du a atwam ni.
, na ɛyɛ
Ɛnyɛ obiara na ne ho tɔ no saa wɔ Brexit ho. Mebisa nnipa baasa na wɔn nyinaa de wɔn mmati so sɛ nea ɛte biara no, ɛnyɛ papa, wunim, ɛnyɛ papa. The Guardian samufo asɛm no wɔ saa kwan koro no ara mu - wotintim asɛm no wɔ May 6th (nna kakraa bi a atwam ni), enti asɛmti no yɛ hyew. Kenkan nea Britania atesɛm krataa Guardian kyerɛw.
Ɛyɛ nwonwa ma nnipa pii a wɔwɔ nsrahwɛfo a wɔanya nkɔso saa, nanso ɛnnɛ mpo ban wɔ Belfast. Ɛnnɛ mpo, Belfast nkabom, na mmom wɔakyekyɛ mu ayɛ no Katolekfo ne Protestantfo, a wɔyɛ wɔn ho sɛ wɔyɛ saa ɔhaw, nanso wɔda so ara tan wɔn ho wɔn ho. Ɛnnɛ mpo, afasu ne ban a wɔde nhama ayɛ a ɛpaapae mpɔtam hɔfo mu wɔ hɔ. Ɔkyerɛwfo no bisa wɔ asɛm no mu sɛ ebia wɔbɛsan de ɔhye a ɛda Ireland ntam no asi hɔ wɔ Brexit akyi anaa? Na ɛwɔ ha nnansa yi ara...
Yɛtwam fa Enniskillen kurow a ɛda Lough Eme atare ntam no mu. Ɛyɛ Mantam Fermanagh mfinimfini bere nyinaa. Na Slovakfoɔ nsrahwɛfoɔ bebree wɔ Ireland, na wɔdɔɔso mpo sɛ wɔn a wɔtwɛn, wɔn a wɔsiesie nneɛma, adwumayɛfoɔ a wɔyɛ adwuma wɔ sotɔɔ akɛseɛ mu... Wɔ Ireland a wɔakɔ akyi no, Slovakfoɔ yɛ nnwuma a ɛba fam paa - ɛno yɛ awerɛhoɔ - na wɔfrɛ no kasa no sua. Nanso kasa a ɛwɔ tete mpɔtam bi mu no yɛ soronko wɔ nea ɛwɔ nhomasua mu no ho - ɔmanfo a wɔwɔ Ireland no mu apaapae kɛse wɔ abusua mu. Wubetumi ahu wɔ nkurɔfo anim, wɔ na sɛ wɔkasa ara pɛ.
Worensua kasamu bi wɔ Borɔfo kasa a wɔakyerɛw mu wɔ aguadidan kɛse bi mu. Momma yennye nni sɛ nnɛyi Slovakia mmerante ne mmabaa bɛyɛ adwuma wɔ IT adwumayɛbea wɔ Ireland daakye. Sɛnea ɛte biara no, Enniskillen nni asɛm no mu. Wiɛ, abankɛse fɛfɛ bi wɔ hɔ, po so ahyɛn fa asubɔnten Erne ho, apofofo kyere mpataa wɔ kurow no mfinimfini wɔ nkongua soronko a ɛte saa so. Wote nka sɛ amammerɛ a ɛkorɔn. Wɔ ɔtopae kɛse a ɛpaee wɔ Enniskillen akyi pɛɛ, bere a nnipa 11 wuwui no, Simple Minds kyerɛw dwom a ɛka koma a ɛne Belfast Child.
Abusuabɔ no te dɛn mprempren, ɔdɔ bɛn na Ireland wɔ ma Northern Ireland? Yehu eyi yiye wɔ saa ɔmanfo a wɔpɛ sɛ wɔpaw wɔn yi a ɛkɔ so wɔ May 25 no mu. si, nea Irish Times kyerɛw fa ho no. Mma nea ɛwɔ England no ho kwan. Ɛhɔ no, mmofra 5 biara mu biako wu esiane nyinsɛn a woyi gu nti. Ɔsatu no dan amammuisɛm na ntua a wɔde ba England so taa ba. Sɛnea wote sɛ Slovakiafo ne Czechfo ka nsɛm pa dodow no ara fa wɔn ho wɔn ho ho no, gye nsɛm nketenkete a ɛte saa a ɛyɛ yaw, nanso ɛnyɛ asiane. Ɛha na ɛyɛ ɔkwan foforo so. Irelandfo ne Engiresifo yɛ atamfo.
, na ɛyɛ
Wɔn a wɔtow aba wɔ Ireland no wɔ hokwan sɛ wɔbɛtwa Ɔman Mmara no mu Nsakrae a Ɛto so Awotwe a ɛgye hokwan a ɛyɛ pɛ ma awotwaa ne ɛna wɔ nyinsɛn mu no mu. Yebu Irelandfo sɛ wɔne yɛn Slovakifo di nsɛ yiye esiane nneɛma pii nti. Wodi ɛmo, wubehu nsa wɔ fekubɔ dodow no ara mu, na ɛyɛ ɔman a Katolekfo dɔɔso. ne kan castellan abeawa no wɔ abankɛse a yɛte hɔ no mu. Ɔtoo aba sɛ DABI mfe 35 a atwam ni. Ɛnyɛ sɛ na ɔsɔre tia nyinsɛn a woyi gu koraa saa bere no nti. Nanso saa bere no, bere a na ɔyɛ abofra mpo no, na nyinsɛn a woyi gu ho nkɔmmɔbɔ ne nea wɔpene so no yɛ nea wontumi nsusuw ho. Mprempren nso ɔmpɛ nyinsɛn a woyi gu koraa, nanso wɔ awotwaa mu awosu mu nkwaadɔm a ɛnteɛ, mmonnaato ne abusuafo a wɔne wɔn da ho no, ɔpene nyinsɛn a woyi gu so. Ɔkyerɛ nkɔmmɔbɔ a ɛrekɔ so mprempren no ho anisɔ kɛse, na ɛyɛ ade a ɛma n’ani bue. Onnya nhuu ɔkwan a ɔbɛfa so ato aba, nanso ebia obenya akokoduru ato aba YIW.
, na ɛyɛ
Saa bere no wɔ 1983 mu no na ɛte sɛ Brexit mprempren, ɔka. Wɔn a wɔtow aba no susuwii sɛ wonim nea wɔresi ho gyinae, nanso na yennim hwee, yɛansusuw ho. Wɔ Ɔman Mmara no mu Nsakrae a Ɛto so Awotwe no mu no yɛyɛɛ ɔmanfo hokwan ahorow a wɔwɔ kuw foforo, awotwaa a wɔanwo no, na na ɛwɔ gyinabea koro no ara a ɛna no wɔ Yɛde ɔbea bi ne nkwammoaa akuwakuw yɛɛ pɛ na yɛnam saayɛ so gyee ne hokwan ahorow fii ne nsam. Ɔhwɛ ne kan paw no fi ɔfã foforo na ɔka sɛ: Seesei manya nsɛm pii. Ɛne sɛ, ɛfa nyinsɛn a woyi gu ho... ɔde ka ho ntɛmntɛm de ma ɛda adi pefee sɛ ɔkɔ so hu Brexit sɛ ɔhaw.
, na ɛyɛ
Mewɔ asɛm bi a ɛyɛ anigyeɛ paa a ɛfiri Omagh, kuro bi a ɛwɔ Northern Ireland. Kwasida no yɛkɔ asɔre na afei yɛkɔnom beer. Ɛwom sɛ yɛwɔ Great Britain de, nanso Ireland frankaa retu wɔ ha, nanso mmarima no nyinaa wɔ ntade fitaa ne krataa a ɛyɛ ahabammono, atade bi. Wɔto nsa frɛ yɛn sɛ yɛmmɛnom beer, wɔteɛm sɛ: Yɛma wo akwaaba ba Ulster!, wɔabow nsa nanso wɔn ho yɛ fɛ yiye, ɔbea biako pɛ na ɔwɔ asa no nyinaa so. Ansa na 1998 reba no, na Sinn Fein amammui kuw no boa wɔn a wɔtow atopae no anaasɛ anyɛ yiye koraa no, wammu wɔn atɛn. Gerry Adams a na ɔtaa ɔman no akyi pefee (te Northern Ireland ne Republic of Ireland nkabom no ase), a ɔne anokwafo no reko no pow ehu nea edi kan.
, na ɛyɛ
Wɔ August 1998 mu no, nnipa 29 wuwui na 200 pirapirae wɔ Omagh. Ɔtopae no paee bere a nkurɔfo no too aba maa nea wɔfrɛ no Fida Pa Apam = akode a wɔde bɛto hɔ no akyi asram abiɛsa. Real IRA (Real Irish Republican Army) a wɔsan frɛ no New IRA no na na ɛhyɛ ntua no akyi. Seesei ɛte sɛ nea Sinn Fein a ɛwɔ Omagh no bedi nkonim wɔ abatow no mu wɔ demokrase kwan so. Ɛnnɛ, ɔbea bi na odi Sinn Fein anim, na ebia ɛno nso nti na ɛyɛ kuw a wɔteɛm sɛ "yiw" kɛse ansa na wɔreyɛ ɔmanfo a wɔpɛ sɛ wɔpaw wɔn no ma enti wɔpene so sɛ wobeyi mmara a emu yɛ den no afi hɔ. Dɛn na yɛyɛ wɔ Northern Ireland (Ulster mantam) a ɛbɛn hɔ enti Protestantfo so retew, Katolekfo redɔɔso na wɔpɛ sɛ wɔtaa de Ireland mmeae abien no nyinaa bom. Sɛ mibisa ɔmanfo a wɔpɛ sɛ wɔpaw wɔn no ho asɛm a saa nnipa a wofi asɔre ahorow no mu ba no bɛtow aba Dabi, wɔyɛ katee na wɔyɛ Katolekfo sen Republic of Ireland, ɛkame ayɛ sɛ wɔhyɛ ntade a ɛyɛ ahabammono nkutoo na wɔyɛ wɔn ho sɛ wɔyɛ Irelandfo a wɔyɛ katee. Me wɔfase a ɔwɔ Donegal bɛto aba sɛ dabi. Yɛwɔ mmara soronko bi a ɛfa nyinsɛn a woyi gu ho sen nea wɔwɔ wɔ London no. Wɔbɔ amanneɛ sɛ wɔbɛdan akɔ mmarima afoforo a wɔwɔ kuw no mu no nkyɛn. Nanso, bere nyinaa mihyia wɔn wɔ akuw akɛse mu, a wɔn mu dodow no ara yɛ mmarima, na ɛda adi sɛ ɛmfata sɛ yɛbɛbɔ nkɔmmɔ wɔ hɔ. Ɔpanyin no de ahyɛde ma na onsusuw nneɛma ho. Slovakiafo te sɛ Irelandfo wɔ eyi nso mu. Wiɛ, ɛyɛ me yie na Ireland ne Northern Ireland ntam kwan yɛ kilomita pii. Sɛnea ɛte biara no, dapɛn awiei ɔmanfo a wɔpɛ sɛ wɔpaw wɔn no mu paapae ɔmanfo mu na wɔde amammuisɛm bɛhyɛ mu kɛse wɔ Ireland nso. Pii da asiane mu, sɛ ebia Irelandfo bɛdan wɔn ho akɔ anibuei ne nkɔso so anaa.
, na ɛyɛ
Irishfo no too aba a ɛyɛ nwonwa sɛ YIW. Sɛnea blog no kyerɛwfo kyerɛ mpo no, Ireland nyɛ ɔman a ɛkɔ akyi a ɛde ne ho hyɛ mu bio. Ireland nam abatow yi so daa no adi sɛ Katoleksom rentumi nni so. Yɛma wo akwaaba. Nanso, Northern Ireland (Ulster) haw no da so ara wɔ ha na Brexit bɛtwe adwene asi so kɛse mpo. Tu kwan kɔ Ireland, ɛbɛn. Tu kwan! Ko tia Slovakia mantam na wiase no ani begye wo ho...
Asɛm no fibea: https://bubo.sk/blog/referendum-v-irsku
Asɛm no kyerɛwfo: Ľuboš Fellner