Irelandtɔwo da asi ɖe edzi nukutɔe be Ẽ. Le blog la ŋlɔla ƒe nya nu gɔ̃ hã la, Ireland meganye dukɔ si tsi megbe si tsia dzi ɖe eɖokui ŋu o. To akɔdada sia me la, eɖo kpe edzi be Katolikoha makpɔ ŋusẽ ɖe edzi o. Míele kafuwòm. Gake Ireland ƒukpoa mewɔ ɖeka o eye dzieheɣedzeƒe gome nye Great Britain tɔ. Aleke Irelandtɔwo bua Brexit? Ƒomedodo kae le Dziehe Ireland kple Ireland dome? Le gbebiameawo me, siwo wowɔ do ŋgɔ teti na amewo ƒe nyametsotso ŋutɔ la, ɖewohĩ àkpɔ ŋuɖoɖoawo ƒe kakɛwo.
Mige ɖe kuxi si nye Ireland kple. Dziehe Ireland nye nye drɔ̃e tso gbaɖegbe ke tso esime Simple Minds ɖe Belfast Child ɖe go. Bɔmb ƒe wowó (amedzrodzeƒe si wó zi geɖe le xexeame si le Belfast titina), avifafa, tsɔtsrɔ̃, nyemese nusi ŋu wòƒo nu tsoe gɔme o, gake Belfast nye nusi wòle nam be Siria nanye na ƒe wuieve viwo egbea - aʋawɔwɔ ɣesiaɣi.
ƒe nyawo
Taksikula si kplɔa mí la nye Katolikotɔ si le nutoa me. Kuxiwo gakpɔtɔ le Protestanttɔwo ŋu, gli siwo ma mí dome gakpɔtɔ le mía si. Ðe mevɔ̃na na Brexit oa? Ao, le nyateƒe me la, Europa awu enu le ɣeyiɣi kpui aɖe me le mɔ sia mɔ nu, eka ɖe edzi bliboe be, Europa adze anyi. Makpɔ ŋusẽ ɖe wo dzi o, asitsatsa kpɔa mɔ le afisiafi, womehiã asi ɖeka o, elabena Dziehe Ireland nye xexeame ƒe ganyawo ƒe gãtɔ etɔ̃lia ƒe akpa aɖe. Se nya etɔ̃lia ɖesiaɖe si wòagblɔ gɔme, ne edze agbagba be yeabu amedzro aɖe ŋu gɔ̃ hã. Eƒe nya sesẽ. nyuie wu Irelandtɔwo, ga si wokpɔna la sɔ gbɔ wu. Wodo kpo nu ƒe ewo enye sia.
ƒe nyawo
Menye amesiamee ƒe dzi dze eme nenema gbegbe le Brexit ŋu o. Mebia ame etɔ̃ eye wo katã woɖe abɔta be nusianu, menyo o, mienya, menyo o. The Guardian ƒe nuŋlɔla ƒe nyati hã le nya ma ke me - wota nyatia le May 6th (ŋkeke ʋee aɖewoe nye esi va yi), eyata tanya la le dzo dam. Xlẽ nusi Britaintɔwo ƒe nyadzɔdzɔgbalẽ si nye Guardian ŋlɔ.
Ewɔ nuku na ame geɖe siwo si tsaɖiɖi yi ŋgɔ alea le, gake egbea gɔ̃ hã la, ʋɔtruwo le Belfast. Egbea gɔ̃ hã la, Belfast mewɔ ɖeka o, ke boŋ woma ɖe Katolikotɔwo kple Protestanttɔwo me, amesiwo wɔa nu nenema kuxia, gake wogalé fu wo nɔewo kokoko. Egbea gɔ̃ hã la, gliwo kple ka siwo wotsɔ lãgbalẽ wɔe siwo ma nutoawo me la li. Nuŋlɔla la bia le nyatia me be ɖe woagbugbɔ liƒo siwo le Ireland dome aɖo anyi le Brexit megbea? Enɔ afisia nyitsɔ laa...
Míeto du si nye Enniskillen me le Lough Eme tawo dome. Enye County Fermanagh ƒe titina ɣesiaɣi. Slovakia tsaɖila geɖewo nɔ Ireland, nuɖukplɔ̃dzikpɔlawo, dzadzɛnyenyedɔwɔlawo, fiase gãwo me dɔwɔlawo wu gɔ̃ hã... Le Ireland si tsi megbe la, Slovakiatɔwo wɔa dɔ siwo bɔbɔ wu - esia nye nublanuinya - eye woyɔnɛ be gbea sɔsrɔ̃. Gake gbe si wodona le nuto gbãtɔ me to vovo na esi le agbalẽnyalawo dome - hadomegbenɔnɔ le Ireland ma ŋutɔ le ameƒomevinyenye ta. Àte ŋu akpɔe le amewo ƒe mo, le eye ne wonya ƒo nu ko.
Màsrɔ̃ nyagbe aɖeke le Eŋlisigbe si woŋlɔ me le fiase gã aɖe me o. Mina míaxɔe ase be egbegbe Slovakia sɔhɛwo awɔ dɔ le IT dɔwɔƒea le Ireland le etsɔme. Aleke kee wòɖale o, Enniskillen ya mele nyanya me o. Enyo, fiasã dzeani aɖe li, tɔdziʋuwo zɔa mɔ to Erne-tɔsisia to, tɔƒodelawo léa tɔmelã le dua titina le zikpui tɔxɛ mawo dzi. Èsena le ɖokuiwò me be dekɔnu deŋgɔ. Le wowó gã si dzɔ le Enniskillen megbe teti, esime ame 11 ku la, Simple Minds ŋlɔ ha si wɔ dɔ ɖe ame dzi si nye Belfast Child.
Aleke ƒomedodoa le fifia, aleke Ireland ƒe lɔlɔ̃ na Dziehe Ireland le? Esia dzena nyuie wu le amewo ƒe nyametsotso sia si woawɔ le May 25 lia dzi la me. si, nusi Irish Times ŋlɔ tso eŋu. Mègaɖe mɔ ɖe nusi le England ŋu o. Le afima la, ɖevi ɖeka le 5 ɖesiaɖe me kuna le fuɖeɖe ta. Dɔa trɔna zua dunyahehe me tɔ eye amedzidzedze ɖe England ŋu enuenu. Abe alesi nèsena Slovakiatɔwo kple Czechtɔwo ƒe akpa gãtɔ gblɔa nya nyuiwo tso wo nɔewo ŋu ene, negbe nya suesuesue mawo tɔgbe siwo ƒoa nu, gake womenye afɔku o koe mele eme o. Le afisia la, enye nusi to vovo na ema. Irelandtɔwo kple Eŋlisiawo nye futɔwo.
ƒe nyawo
Tiatia le Ireland ate ŋu ate fli ɖe Dukplɔsea ƒe Ðɔɖɔɖo Asiekelia si da asi ɖe gomenɔamesi sɔsɔe si le fugboe kple vidada si le fufɔɣi dzi la me. Míebua Irelandtɔwo be woɖi mí Slovakiatɔwo ŋutɔ le susu geɖe ta. Woɖua mɔli, àkpɔ aha le hadomenuwɔna akpa gãtɔ me, eye enye dukɔ si me Katolikotɔwo sɔ gbɔ ɖo. kple nyɔnuvi si nye castellan tsã le fiasã si me míele la me. Eda asi ɖe edzi be AO ƒe 35 enye sia. Menye esi wòtsi tre ɖe fuɖeɖe ŋu kura ɣemaɣi tae o. Gake ɣemaɣi, esime wònye ɖetugbui gɔ̃ hã la, fuɖeɖe ŋuti numedzodzro kple edzidada nye nusi ŋu womate ŋu abu o. Fifia melɔ̃ ɖe fuɖeɖe hã dzi keŋkeŋ o, gake le fugboea ƒe domenyiŋusẽfianu ƒe gbegblẽ, gbɔdɔdɔ sesẽe kple ƒometɔ kplikplikpli gbɔ dɔdɔ gome la, elɔ̃ ɖe fuɖeɖe dzi. Ekpɔ ŋudzedze ɖe numedzodzro si le edzi yim fifia ŋu ŋutɔ, eye wònye ŋkuʋuʋu na eɖokui. Menya alesi wòawɔ ada akɔ haɖe o, gake anɔ eme be dzi anɔ eƒo ada akɔ be Ẽ.
ƒe nyawo
Ɣemaɣi le ƒe 1983 me la, enɔ abe Brexit ene fifia, egblɔ. Ame siwo tiae la susu be yewonya nusi ŋu yewotso nya me le, gake míenya naneke o, míebu eŋu o. Le Dukplɔsea ƒe Ðɔɖɔɖo Asiekelia me la míewɔ dukɔmeviwo ƒe gomenɔamesiwo xɔlawo ƒe hatsotso yeye aɖe, si nye fugboe si womedzi haɖe o, eye si ƒe ɖoƒe sɔ kple vidadaa tɔ Míetsɔ nyɔnu aɖe sɔ kple lãmenugbagbeviwo ƒe ƒuƒoƒo eye míeto esia me xɔ eƒe gomenɔamesiwo le esi. Eléa ŋku ɖe eƒe tiatia tsãtɔ ŋu tso akpa kemɛ eye wògblɔna be: Fifia nyatakaka bubuwo va su asinye. Eyae nye be, le fuɖeɖe ŋu... egblɔ kpee kaba be yeana eme nakɔ be yeyi edzi le Brexit kpɔm be enye kuxi.
ƒe nyawo
Nudzɔdzɔ dodzidzɔname aɖe ŋutɔ le asinye tso Omagh, du aɖe si le Dziehe Ireland. Le Kwasiɖagbewo la, míeyia sɔleme eye emegbe míeyia biya nono. Togbɔ be míele Great Britain hã la, Irelandtɔwo ƒe aflagawo le dzodzom le afisia, ŋutsuawo katã do awu ɣiwo kple ka damawo, si nye awu ƒomevi aɖe. Wokpe mí be míano biya, wodo ɣli be: Míexɔ mi nyuie va Ulster!, womu aha gake woƒe nu nyo ŋutɔ, nyɔnu ɖeka koe le akpata bliboa me. Do ŋgɔ na ƒe 1998 la, Sinn Fein dunyaheha la do alɔ bɔmbdadalawo alo ne mede ɖeke o la, medrɔ̃ ʋɔnu wo o. Gerry Adams, si nye dukɔmevinyenye ƒe akpadzinɔla si dze ƒã (se Dziehe Ireland kple Ireland Dukɔa ƒe ɖekawɔwɔ gɔme), si nɔ avu wɔm kple nuteƒewɔlawo la gbe ŋɔdzinuwɔwɔ zi gbãtɔ.
ƒe nyawo
Le August 1998 me la, ame 29 ku eye ame 200 xɔ abi le Omagh. Bɔmb la wó le ɣleti etɔ̃ megbe esi ameawo da asi ɖe nusi woyɔna be Fiɖa Nyui ƒe Nubabla = aʋawɔnuwo ɖoɖo anyi vɔ megbe. Real IRA (Irish Republican Army Nyateƒetɔ), si woyɔna hã be New IRA, ye nɔ megbe na amedzidzedzea. Fifia edze abe Sinn Fein si le Omagh aɖu dzi le tiatiawɔƒea le demokrasimɔ nu ene. Egbea la, nyɔnue le Sinn Fein ƒe tatɔ, eye ɖewohĩ ema hã tae wònye akpa si doa ɣli be "ɛ̃" wu do ŋgɔ na amewo ƒe nyametsotso eye le esia ta woda asi ɖe se sesẽa ɖeɖeɖa dzi. Nukae míewɔna le Dziehe Ireland (Ulster nuto) si te ɖe ale Protestanttɔwo dzi le ɖeɖem kpɔtɔ, Katolikotɔwo le dzidzim ɖe edzi eye wodi be kadodo nanɔ Ireland ƒe akpa eveawo dome enuenu. Ne mebia nu tso amewo ƒe nyametsotso si ame siawo do tso sɔlemehawo me la ada akɔ be Ao, wonye blemakɔnuléɖeasilawo kple Katolikotɔwo wu le Republic of Ireland, le nyateƒe me la, awu damawo koe wodona eye wowɔa abe ɖe yewonye Irelandtɔ orthodoxtɔwo ene. Tɔɖinyeyɔvi si le Donegal ada akɔ be ao. Se bubu aɖe le mía si ku ɖe fuɖeɖe ŋu wu esi le London. Woɖea gbeƒãe be yewoatrɔ ɖe ŋutsu bubu siwo le ƒuƒoƒoa me ŋu. Ke hã, medoa go wo ɣesiaɣi le ƒuƒoƒo gãwo me, wo dometɔ akpa gãtɔ nye ŋutsuwo, eye edze ƒã be mesɔ be míadzro eme le afima o. Dɔtɔa dea se eye mebua tame o. Slovakiatɔwo ɖi Irelandtɔwo le esia hã me. Enyo, enyo nam eye Ireland didi tso Dziehe Ireland gbɔ kilometa geɖe. Aleke kee wòɖale o, kwasiɖanuwuwu ƒe amewo ƒe nyametsotsowɔwɔ ma hadomegbenɔnɔ me eye dunyahehe anɔ eme ŋutɔ le Ireland hã. Nu geɖe le afɔku me, nenye be Irelandtɔwo atrɔ ɖe dekɔnuwo kple ŋgɔyiyi ŋu.
ƒe nyawo
Irelandtɔwo da asi ɖe edzi nukutɔe be Ẽ. Le blog la ŋlɔla ƒe nya nu gɔ̃ hã la, Ireland meganye dukɔ si tsi megbe si tsia dzi ɖe eɖokui ŋu o. Ireland tsɔ akɔdada sia ɖo kpe edzi be Katolikoha makpɔ ŋusẽ ɖe ye dzi o. Míele kafuwòm. Ke hã, Dziehe Ireland (Ulster) ƒe kuxia gakpɔtɔ le afisia eye Brexit ahe susu ayi edzi wu. Mɔzɔzɔ yi Ireland, egogo. Zɔ̃ mᴐ! Wɔ avu kple Slovakia nutomedziɖuɖu eye xexeame atsɔ ɖe le eme na wò...
Nyatia ƒe dzɔtsoƒe: https://bubo.sk/blog/referendum-v-irsku
Nyatia ŋlɔla: Ľuboš Fellner