Noria ƒomevi la nye bubume yeye siwo metsi boo o tɔ. Wodzii le ƒe 1974 me le Slovakia to A. Foltán dzi le Wein kple Wein Ŋuti Numekuku Dɔwɔƒe le Veľky Krtíš. Wowɔe to Ezerjó kple Tramín dzĩ ƒomeviwo tsotso me. Viɖe si le weintsetse si wokpɔna to mɔ sia dzi ŋu la le nudidi siwo hiã hafi ade agble ɖe edzi me. Eƒe aƒee nye Slovakia kple yame ƒe nɔnɔme si bɔ. Eyata Noria nye ƒomevi nyui aɖe si ŋu míate ŋu aƒo adegbe le wòsɔ.
Ate ŋu adze abe ƒe 1974 nye ɣeyiɣi didi aɖee nye sia ene, gake menye nenemae wòle le vidzidzi me o. Dɔwɔwɔ bliboa, tso nuku gbãtɔwo dzi va ɖo wein la ƒe kpeɖodzi le xɔa ƒe 30 alo esi wu nenema. Esia tae ƒe 2002 koe woŋlɔ ŋkɔ na Noria ɖo. Dzigbɔɖi ɖe vi le nya sia me eye egbea míesea vivi na nono siwo yɔ fũ kple gbedadaƒo seƒoƒowo, citrus-kutsetse yeyewo, vevietɔ weintsetse kple weingble me peaches.
Le Château Rúbaň la, míetsɔ ƒomevi sia ƒe nɔnɔme tɔxɛwo yi ŋgɔ wu. Míawoe nye ame gbãtɔ siwo tsɔ Slovakiatɔwo ƒe wein ƒomevi aɖe si wotsɔ ƒo ƒu kple mɔnu si ŋu kpeɖodzi le si wotsɔ wɔa wein si le dzo dam la vɛ. Míetsɔ eƒe ŋusẽ gãtɔwo ƒo ƒu kple mɔ̃ɖaŋununya eye wodzi Sekt Noria. Kuɖɔawo na Noria la ganya kpɔ ɖe edzi eye wòva vivi si nyo ŋutɔ xoxo. Wowɔe hena nu nyui wɔwɔ, eye wòhea susu yia azãɖuɖu kple dzidzɔɣiwo dzi, . nuƒo siwo wɔa dɔ ɖe ame dzi, ɣeyiɣi siwo me wokpɔa nu anukwaretɔe.
Afikae wein me kuɖɔwo tsona eye nukae nye woƒe ŋutinya?
Wein si le dzo dam ƒe dzɔtsoƒe si sɔ le ŋutinya me la ɖɔɖɔ kple edzidada manya wɔ kloe o ŋkeke siawo me. Nya geɖewo li tso eƒe dzɔtsoƒe ŋu eye wònɔa te ɖe mɔnu si míetso nya me be míabu be enye esi do ŋgɔ na egbegbe nuwɔwɔ dzi ɣesiaɣi. Wonya mɔnu gbãtɔ si wozãna tsɔ wɔa wein si le dzo dam tso ƒe 1544 me, wozãnɛ le France le ŋkɔ "méthode rurale" te. Eƒe gɔmeɖosee nye be wotsɔa must ƒe ʋeʋẽ lilili ɣeaɖewoɣi tsɔ kpena ɖe amɔwɔʋãnu ɖeɖeɖa ŋu. Most si wotsɔ ƒoe ƒe akpa aɖe kple emenuwo wotsɔe de aŋetu me, afisi wòwu enu le. Woɖea amɔwɔʋãnu susɔea ɖa to decanting (tsi si le tsi si le tsia me la kɔklɔ vivivi) me.
Anɔ ƒe 1660 me lɔƒo la, wodze nuwɔwɔ to evelia ƒe ʋeʋẽ me zazã gɔme. Nyatakaka siwo ku ɖe nuwɔwɔ sia ŋu to vovo kura tso wo nɔewo gbɔ. Wonya nya aɖewo be England ye wein siawo siwo le dzo dam la tso, gake wotso France ƒe Champagne nuto hã me. Agbalẽŋlɔla aɖewo yɔ nya aɖe gɔ̃ hã si gblɔ be Bredford Fiavi la bia be woaɖo wein tso Champagne gbɔ, esime wotsɔ wein sue si me wode amii o la de aŋetu me vodadatɔe, si ƒona le mɔzɔzɔ yi England me, eye esi wòʋui vɔ la, Fiavi la se vivi na wein gbãtɔ si le dzo dam le eƒe xɔdɔme.
Gli mamlɛtɔ si ku ɖe wein si le dzo dam ƒe dzɔtsoƒe ŋu nye esiwo xɔ ŋkɔ wu la dometɔ ɖeka. Eƒo nu tso Benedictinetɔwo ƒe saɖagaxɔmenɔla aɖe si tsɔ wein si wotsɔ wein nyui aɖe wɔe, si me sukli si me wode amii o ƒe agbɔsɔsɔ sue aɖe de atukpa me ŋu. Esi wòde tsigoawo me vɔ megbe gɔ̃ hã la, wein agbɔsɔsɔme aɖe gakpɔtɔ nɔ esi. Medi be yeatsaka wein nyui sia kple wein ƒomevi bubuwo o, eyata eɖoe be yeatsɔe ade atukpa me. Esi wòva lé ŋku ɖe eŋu emegbe la, ekpɔe be aŋetuawo ƒe akpa gãtɔ tsi ƒuƒlu. Wokaka korkwo ɖe anyigba. Wein mamlɛawo dometɔ ɖeka ƒe kork dzo do go kple toɣliɖeɖe eye detsiƒonu si nɔ keklẽm la te sisi tso aŋetu la me. Wein la wɔ nuku nɛ le eƒe yeyenyenye ta. Eɖoe be yeatsɔ ka abla korkawo ɖe aŋetu bubuawo ŋu. Le... tso nuteƒekpɔkpɔ sia me la, saɖagaxɔmenɔla la bu mɔnu aɖe si kaka vivivi le Champagne nutoa me katã ŋu. Woyɔ saɖagaxɔmenɔla sia be Dom Pérignon.
Dzɔtsoƒe: VOLDŘICH,R. Wein siwo le dzo dam ƒe mɔ̃ɖaŋununya. Tata 1 lia Prague: SNTL, 1984. Axa 238.
Azɔ woate ŋu akpɔ SEKT NORIA le weindzraƒe tiatia aɖewo hã me le Slovakia katã.
ƒe nyawo
Bratislava kple eƒe nutowo
Bonvino Weindzraƒe
Prokop weindzraƒe
Vinečko Asi Yeye weindzraƒe
PORTOFINO – Weindzraƒe kple Pasta
Vinoteka LaVin, Senec
CHATEAU-VIN Weindzraƒe
Weindzraƒe & Tapas si Parcafe wɔ
Banská Bystrica
Bobule wein & kɔfi
La Vigne weindzraƒe
InVinum weindzraƒe
Danube Braɖa
Dunaszerdahelyi Borház
Košice kple eƒe nutowo
Villa Cassa Weindzraƒe
Barrique – Pivotéka kple Vinotéka
Kysucké Nové Mesto
Vinoteka Kysuca
Martin
WINECODE weindzraƒe
Nitra
Nové Mesto nad Váhom
Vinoteka Horniš
Mɔ̃ Yeyewo
Dziɖuɖu ƒe kɔfidzraƒe, tsokolet & weindzraƒe
Vinoteka ƒe pod Perlou
Akpaɖekedzimademade
Baric weindzraƒe
Bánovsky Weindzraƒe
Topoľčany
Vineria Vinothek
Trnava
Vinoteka Cassalle
Trestná
Trstená Weindzraƒe
Vranov nad Topľou
Kafe Ɣleti
Žilina
Dom vina
Rúfus wein & cheese
Dzɔtsoƒe: https://www.vinoruban.sk/vynimocna-noria/
ƒe nyawo