Weingbledede ƒe ŋutinya kpui aɖe le Slovakia

23.01.2020
Weingbledede ƒe ŋutinya kpui aɖe le Slovakia

Blog la ƒe nyati si kplɔe ɖo la nye nyateƒenya vie, ale be nàte ŋu akpɔ ŋutinya si ɣla ɖe wein nono ɖesiaɖe si tso Slovakia megbe la le susu me.
Le... nuŋlɔɖi ʋɛ aɖewo siwo wodzra ɖo ta la, ele ɣeyiɣi si me wodze weinwɔwɔ gɔme le Slovakia sesẽ. Agbalẽ gbãtɔ si ŋu woŋlɔ nu tsoe la tso ƒe alafa 11 lia me, gake le ɣeyiɣi ma me la, weindzraƒea ɖo xɔ si de ŋgɔ vie gbɔ xoxo, si me míate ŋu atsɔe tsoe be wotu eƒe gɔmeɖoanyiwo do ŋgɔ. Ate ŋu adzɔ be woatrɔ ɣeyiɣi sia ƒe alafa 2 va ɖo 3 ya teti do ŋgɔ na ƒe alafa 11 lia na Slovakia ƒe dzigbe bliboa.

Roma-fiagã Probus, amesi de se be woaɖo weingblewo ɖe nuto siwo me nɔnɔme si sɔ le la, kpe asi ɖe weintsetse ƒe kaka ŋu le míaƒe dukɔa me. Wein si Celttɔwo wɔ do ŋgɔ na ɖoɖo sia la, ŋutinyaŋlɔla siwo nɔ anyi ɣemaɣi yɔe be ‘nu ʋeʋĩ’. Ɣemaɣi la, Celttɔwo ƒe wein menɔ egbegbe vivi si da sɔ eye wokpɔa ŋudzedze ɖe eŋu la gbɔ kura o. Nusi gbɔ wòtso ateŋu anye yame ƒe nɔnɔme vovovowo, siwo trɔ le ƒe alafaawo me va ɖo alesi wòle fifia.

Wowɔa weingble siwo wotu ɖe Romatɔwo ƒe ɖoɖo nu la ƒo xlã Danube, si nye liƒo le Roma nutoawo dome. Dukɔwo ƒe ʋuʋu hea Slavtɔwo vɛ, amesiwo yia kɔnyinyi si woɖo anyi la dzi. Gake Slavtɔwo ƒe ɖekawɔwɔ kple Moravia Gã la wɔwɔ koe nye dzidziɖedzi si kplɔe ɖo. Cyril kple Methodius ƒe vava na menye Kristotɔnyenye kaka koe o, ke boŋ wein zazã le kɔnuwɔwɔwo hã me, si na wòzu gbɔgbɔmenuwo.

Woɖo weingbledeƒewo le Stephen I. ƒe dziɖuɣi, woɖo habɔbɔwo, dugãwo xɔa fia ƒe du si me ablɔɖe le ƒe dzesideŋkɔ. Dukɔ siwo va le Tatar-srafowo wuwu vɔ megbe la, tsɔ ƒomevi yeyewo kple mɔ̃ɖaŋununya yeyewo ɖe asi. Weinwɔwɔ kpena ɖe afima nɔlawo kple weinwɔlawo ŋu be woakpɔ viɖe siwo dɔwɔƒe bubuwo mekpɔna o. Fiagã la kple ame ŋkutawo tsɔ ɖe le nyati sia ƒe asitsatsa le duta me. Wein na woƒe gaxɔmenɔnɔ nyo ɖe edzi ŋutɔ.


Ɣeyiɣi si me nuto gãtɔ si dzi weintsetsewo xɔ la nye Maria Theresa kple srɔ̃a Josef II ƒe dziɖuɣi. Weingbleawo ƒe lolome de ha 57,000 kloe. Afisiae vintage kɔnyinyi, si ŋu míeŋlɔ nu tsoe le blog mamlɛtɔ me la dze egɔme le.

Le ƒe alafa 19 lia ƒe nuwuwu la, phylloxera dɔléle si dze Europa weingblewo ƒe 80% dzi hetsrɔ̃ wo la gblẽ nu le teƒe gã si woɖo ɖi na weintsetsewo. Eyata eva hiã be woatsɔ Amerikatɔwo ƒe weinka aɖe si wolia, si me dɔlélea mate ŋu age ɖo o la tso duta. Womegbugbɔ 57,000ha gbãtɔ si nɔ Slovakia la ɖo anyi gbeɖe o.

Socialism do alɔ weingbledede, nublanuitɔe la, agbɔsɔsɔ va le nyonyome ƒe asixɔxɔ ta. Tso aʋa megbe agble si nye ha 12,000 dzi la, ekeke ta va ɖo abe ha 30,000 ene. Afɔɖeɖe yeye aɖe si dzɔ le míaƒe ŋutinya me le Tɔtrɔ Kpata Fafɛa megbe na Slovakiatɔwo ƒe weingbledede dze egɔme yeyee. Àte ŋu aɖɔ eƒe emetsonuwo kpɔ egbea.

Dzɔtsoƒewo:
KAZIMÍR,Š.1986. Weingbledede kple weinwɔwɔ le Slovakia va yi. Bratislava: VEDA, 1986. 327 axa.
Axa 327 aƒeme-axa-slovakiawines/historia/

Fotowo ƒe ƒuƒoƒo: https:/ / www.vinoruban.sk/strucna-ŋutinya-vinohradnictva-a-vinarstva-na-slovensku/